Chodzenie o kulach to nie tylko metoda poruszania się przy ograniczonej sprawności, lecz także istotny element procesu rehabilitacji. Poznaj zasady dotyczące wyboru, ustawienia oraz techniki chodzenia, które pozwolą Ci czuć się pewnie i bezpiecznie podczas korzystania z kul.
Nie lubisz czytać? Zamiast tego posłuchaj podcastu:
Odciążenie kończyny – czyli kiedy staniesz na nogi (dosłownie)?
Co to są kule ortopedyczne i jak działają podczas chodzenia?
Kule ortopedyczne to pomocnicze przyrządy do chodzenia, które wspierają osoby z ograniczoną sprawnością kończyn dolnych. Ich głównym zadaniem jest zwiększenie stabilności i równowagi podczas poruszania się oraz odciążenie chorej lub operowanej nogi – na przykład po urazie, złamaniu czy zabiegu chirurgicznym.
W zależności od rodzaju, ciężar ciała przenoszony jest na ręce i ramiona:
- kule pachowe opierają się częściowo pod pachami,
- kule łokciowe (przedramienne) przenoszą obciążenie głównie przez dłonie i przedramiona.
Podczas chodzenia kule wysuwa się do przodu, a następnie stawia między nimi chorą nogę – zgodnie z zaleceniami dotyczącymi jej obciążania. Na końcu do przodu dostawiana jest zdrowa kończyna. Ręce powinny być lekko zgięte w łokciach, co pozwala lepiej rozłożyć siły i zmniejsza nadmierne napięcie mięśni.
Zazwyczaj zaleca się korzystanie z dwóch kul, które poruszają się jednocześnie z chorą nogą. Pomaga to zachować bezpieczny i możliwie naturalny rytm chodu. Stawiając stopę, warto pamiętać o prawidłowym przetaczaniu jej po podłożu – od pięty do palców – o ile lekarz lub fizjoterapeuta nie zaleci inaczej.
Prawidłowe używanie kul ortopedycznych umożliwia bezpieczne poruszanie się mimo bólu lub osłabienia, wspiera proces rehabilitacji i pozwala zachować większą samodzielność w codziennym funkcjonowaniu.
Jak wybrać i prawidłowo wyregulować kule ortopedyczne?
Wygoda oraz bezpieczeństwo korzystania z kul ortopedycznych w dużej mierze zależą od ich prawidłowego doboru i odpowiedniej regulacji. Dobrze ustawione kule pomagają utrzymać właściwą postawę ciała, równomiernie rozkładają ciężar na kończyny górne i zmniejszają przeciążenie mięśni oraz kręgosłupa.
Kule należy regulować w pozycji stojącej. Podczas trzymania uchwytów łokcie powinny być lekko ugięte – pod kątem około 20–30 stopni. Uchwyt kuli powinien znajdować się na wysokości nadgarstka lub biodra, gdy ręce swobodnie zwisają wzdłuż tułowia. Taka pozycja umożliwia efektywne przenoszenie ciężaru ciała i zapobiega nadmiernemu napięciu ramion oraz barków.
Prawidłowo wyregulowane kule pomagają uniknąć niekorzystnych nawyków ruchowych, takich jak garbienie się, unoszenie barków czy nadmierne pochylanie tułowia, które mogą prowadzić do bólu pleców i szyi.
Do wyboru są różne rodzaje kul:
- kule łokciowe (przedramienne) – posiadają obejmę stabilizującą przedramię i są wygodne dla osób, które mają dobrą siłę i sprawność rąk,
- kule pachowe – stosowane głównie wtedy, gdy pacjent nie może opierać ciężaru ciała na dłoniach lub przedramionach. Wymagają jednak ostrożności, ponieważ niewłaściwe używanie może powodować dyskomfort lub ucisk w okolicy pach.
Na końcach kul znajdują się nasadki antypoślizgowe – najczęściej gumowe, a w warunkach zimowych także z kolcami. Zapewniają one lepszą przyczepność do podłoża, szczególnie na śliskich nawierzchniach. Regularna kontrola stanu nasadek i ich wymiana w razie zużycia są bardzo ważne, aby zmniejszyć ryzyko poślizgnięcia i upadku.
Jak ustawić długość i rodzaj uchwytów?
Długość kul powinna zapewniać uchwyt na poziomie biodra lub nadgarstka, przy delikatnie zgiętych łokciach (około 20–30 stopni). Zbyt krótkie kule wymuszają pochylenie tułowia do przodu, a zbyt długie – unoszenie ramion i nadmierne napięcie mięśni.
Kule łokciowe wyposażone są w uchwyty i opaski podtrzymujące przedramiona, co odciąża dłonie. Natomiast kule pachowe opierają się pod pachami i są używane, gdy siła rąk jest ograniczona, choć mogą powodować uciski, przez co wymagają częstych korekt.
Ile kosztuje fizjoterapia?
Koszt fizjoterapii zależy od rodzaju terapii, liczby wizyt i Twoich potrzeb. Sprawdź, ile kosztuje rehabilitacja, terapia manualna czy trening.
Rehabilitacja prywatna a rehabilitacja NFZ: która opcja jest dla Ciebie lepsza?
Dostępność usług w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia Jednym z kluczowych punktów różnicujących fizjoterapię prywatną od tej na NFZ jest dostępność. W przypadku świadczenia NFZ pacjenci
Rola nasadek antypoślizgowych
Nasadki antypoślizgowe to gumowe zakończenia kul ortopedycznych, które zwiększają przyczepność do podłoża oraz amortyzują wstrząsy powstające podczas chodzenia. Dzięki nim poruszanie się o kulach jest bezpieczniejsze i bardziej komfortowe, zwłaszcza na twardych nawierzchniach.
W okresie zimowym lub na bardzo śliskich powierzchniach warto stosować nasadki z kolcami, które dodatkowo poprawiają stabilność i zmniejszają ryzyko poślizgnięcia się.
Nasadki zużywają się z czasem, dlatego powinny być regularnie kontrolowane i wymieniane. Starte lub uszkodzone zakończenia tracą swoje właściwości antypoślizgowe, co może prowadzić do utraty równowagi i upadku. Dbanie o dobry stan nasadek jest jednym z kluczowych elementów bezpiecznego chodzenia o kulach.
Podstawowa technika chodzenia o kulach
Podczas chodzenia o kulach obie kule przesuwa się jednocześnie do przodu, na odległość zbliżoną do długości kroku. Następnie między kule wstawiana jest chora noga – zgodnie z zaleceniami lekarza lub fizjoterapeuty, zwykle bez jej obciążania. Na końcu do przodu dostawiana jest zdrowa kończyna, która przejmuje ciężar ciała.
Łokcie powinny pozostawać lekko zgięte (około 20–30 stopni). Taka pozycja ułatwia prawidłowe przenoszenie ciężaru na ręce i ramiona oraz zmniejsza ryzyko bólu barków i przedramion. Ręce trzymamy stabilnie, a barki swobodnie opuszczone.
Sposób chodzenia powinien możliwie najbardziej przypominać naturalny rytm. Jeśli jest to dozwolone, stopę stawia się najpierw piętą, następnie przetacza po całej długości aż do palców. Ważne jest unikanie garbienia się oraz nadmiernego napięcia mięśni karku i pleców – dzięki temu chód staje się płynniejszy i mniej męczący.
Techniki chodzenia o kulach
W zależności od stanu zdrowia i zaleceń specjalisty stosuje się różne techniki chodu:
- chód 2-taktowy – kule i nogi poruszają się równocześnie (stosowany przy niewielkim odciążeniu),
- chód 3-taktowy – najpierw kule, następnie chora noga, a na końcu zdrowa,
- chód 4-taktowy – naprzemienny ruch kul i nóg, najbardziej zbliżony do naturalnego chodu.
Wybór techniki zawsze powinien być dostosowany do rodzaju urazu, etapu rehabilitacji i zaleceń fizjoterapeuty.
Kule ustawia się nieco szerzej niż szerokość bioder, co poprawia stabilność. Tempo chodu powinno być wolniejsze niż podczas normalnego chodzenia, zwłaszcza na początku nauki. Taka technika skutecznie odciąża chorą kończynę i zmniejsza ryzyko przeciążeń oraz upadków.
Ustawienie kul i zgięcie łokci
Kule ustawia się po bokach i nieco przed chorą nogą, przesuwając je razem z nią podczas kroku. Łokcie mają pozostać lekko zgięte (20–30 stopni), co zwiększa wygodę i działa jak amortyzacja.
Dłonie pewnie chwytają uchwyty, a przedramiona spoczywają na opaskach kul łokciowych, co stabilizuje kończyny górne i poprawia równowagę.
Naturalny wzorzec chodu i metody poruszania się
W naturalnym wzorcu stopa najpierw styka się z podłożem piętą, płynnie przetacza, a na końcu odrywa palce. Ciężar ciała przenoszony jest na ręce, a kule poruszają się zsynchronizowane z chora nogą.
Techniki chodzenia można podzielić na prostą 2-taktową, popularniejszą 3-taktową oraz bardziej zaawansowaną 4-taktową – wybór zależy od możliwości pacjenta i jego kondycji.
Jak chodzić o kulach, by odciążyć chorą nogę?
Odciążanie chorej nogi polega na przeniesieniu większości lub całego ciężaru ciała na kule oraz zdrową kończynę, dzięki czemu zmniejsza się nacisk na uszkodzoną nogę i umożliwia jej gojenie.
Całkowite odciążenie kończyny
Przy pełnym odciążeniu chora noga nie dotyka podłoża lub jedynie unosi się tuż nad ziemią. Cały ciężar ciała przenoszony jest na kule i zdrową nogę.
Kule ustawia się lekko przed chorą kończyną, zwykle około 15–25 cm, a następnie wykonuje się krok zdrową nogą. Łokcie powinny być lekko zgięte, co poprawia komfort i ułatwia prawidłowe przenoszenie ciężaru.
Ten sposób chodzenia stosuje się najczęściej po poważnych urazach lub operacjach, zgodnie z zaleceniami lekarza lub fizjoterapeuty.
Częściowe obciążanie kończyny
Częściowe obciążanie polega na kontrolowanym, delikatnym stawianiu chorej nogi na podłożu, przy jednoczesnym wsparciu na kulach. Zakres obciążenia jest ustalany indywidualnie – często stopniowo zwiększany – i powinien odbywać się pod nadzorem specjalisty.
W tej technice kule przesuwa się razem z chorą nogą, a następnie do przodu dostawiana jest zdrowa kończyna. Takie postępowanie sprzyja nauce prawidłowego wzorca chodu, ogranicza ryzyko przeciążeń i pomaga zapobiegać zanikom mięśni.
Twoje ciało zasługuje na to, co najlepsze
Skontaktuj się z naszym doświadczonym fizjoterapeutą i zadbaj o swoje zdrowie.
Jak bezpiecznie chodzić po schodach z kulami?
Wchodząc po schodach, najpierw stawiamy zdrową nogę na wyższy stopień, potem przesuwamy kule oraz chorą nogę. Ten sposób odciąża kończynę uszkodzoną i zapewnia stabilność.
Schodząc postępujemy odwrotnie: najpierw kroczymy kulami i chorą nogą na niższy stopień, potem stawiamy zdrową nogę. Ważne jest zachowanie wyprostowanej postawy oraz lekko zgiętych łokci.
Kule warto trzymać szerzej niż biodra, a korzystanie z poręczy oraz wsparcie fizjoterapeuty zwiększa bezpieczeństwo na schodach.
Najczęstsze błędy i problemy podczas chodzenia o kulach
Do typowych błędów należy chodzenie o jednej kuli, co powoduje nierównomierne rozkładanie ciężaru i bóle pleców, oraz garbienie, które wywołuje napięcia mięśni szyi i kręgosłupa.
Problemy z nadgarstkami, ramionami lub barkami często wynikają ze złego dopasowania długości kul albo niewłaściwego zgięcia łokci. Zużyte nasadki antypoślizgowe pogarszają komfort i zwiększają ryzyko upadku.
W celu uniknięcia tych trudności konieczne jest prawidłowe ustawienie kul, nauka odpowiedniej techniki oraz systematyczna kontrola sprzętu.
Jak poruszać się o kulach na różnych nawierzchniach?
Na równej powierzchni kule przesuwa się stabilnie, utrzymując łokcie lekko zgięte, a krok przypomina naturalny rytm chodzenia. Na nierównym terenie warto zwolnić tempo, stawiać krótsze kroki i korzystać z antypoślizgowych nasadek, by zwiększyć bezpieczeństwo.
Po operacjach lub w gipsie kule pomagają utrzymać całkowite odciążenie nogi, dlatego ważne jest, by szczególnie dbać wtedy o ich prawidłową regulację i kontrolę.
Ćwiczenia i rehabilitacja z kulami
Rehabilitacja obejmuje wzmacnianie mięśni kończyn górnych odpowiedzialnych za podparcie, a także ćwiczenia nóg, które umożliwiają stopniowe obciążanie chorej kończyny. Trening równowagi i koordynacji zmniejsza ryzyko upadków.
Nauka siadania i wstawania z kulami pod nadzorem specjalisty ułatwia codzienne funkcjonowanie i ogranicza ryzyko kontuzji. Regularne ćwiczenia przyspieszają powrót do sprawności, a program rehabilitacji powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Porady fizjoterapeuty
Fizjoterapeuci zalecają, aby podczas chodzenia o kulach przenosić ciężar ciała na dłonie i ramiona, a nie na pachy. Zapobiega to uciskowi nerwów i naczyń w okolicy pach oraz zmniejsza ryzyko bólu i drętwienia rąk. Kule powinny być prowadzone równolegle do nóg, a łokcie utrzymywane w lekkim zgięciu, co ułatwia kontrolę ruchu i poprawia stabilność.
Bardzo ważne jest korzystanie z dwóch kul, które poruszają się w synchronizacji z chorą nogą. Taki sposób chodzenia pomaga zachować równowagę, zmniejsza przeciążenia i pozwala utrzymać możliwie naturalny rytm chodu.
Należy unikać garbienia się, nadmiernego pochylania tułowia oraz wykonywania zbyt długich kroków. Krótsze, spokojne kroki są bezpieczniejsze i mniej obciążające dla organizmu. Fizjoterapeuta pomaga dobrać odpowiedni typ kul, ustawić je prawidłowo oraz nauczyć właściwej techniki chodzenia, dopasowanej do etapu rehabilitacji.
Regularne kontrolowanie stanu kul, w tym nasadek antypoślizgowych, oraz unikanie częstych błędów – takich jak chodzenie tylko na jednej kuli bez wskazań – pozytywnie wpływa na skuteczność rehabilitacji i komfort pacjenta.
Dlaczego chodzenie o kulach jest ważne w rehabilitacji?
Kule umożliwiają odciążenie chorej nogi oraz utrzymanie prawidłowego wzorca chodu, co zapobiega przeciążeniom kręgosłupa. Pomagają stopniowo obciążać kończynę zgodnie z zaleceniami lekarza, co wzmacnia mięśnie i poprawia koordynację ruchową.
Dzięki nim łatwiej jest zachować właściwą postawę i uniknąć powikłań. Szczególnie osoby starsze oraz cierpiące na schorzenia układu ruchu zyskują dzięki temu większe bezpieczeństwo i swobodę poruszania się.
Kontrola techniki i wsparcie fizjoterapeuty są kluczowe dla skutecznej rehabilitacji oraz zapobiegania upadkom.\
Twoje ciało zasługuje na to, co najlepsze
Skontaktuj się z naszym doświadczonym fizjoterapeutą i zadbaj o swoje zdrowie.
Autorzy artykułu:
