Hemoroidy po porodzie – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Autorzy to fizjoterapeuci:

Aleksandra Zalewska 

Klaudia Kostrzewa

21 min czytania

Opublikowany 05/10/2026. Zaktualizowany oraz poprawiony zgodnie z najnowszą wiedzą i jej stanem na dzień 13/10/2026.

#Kobieta

Hemoroidy po porodzie — co to właściwie jest?

Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze, to naturalne struktury naczyniowe w kanale odbytu. Ma je każdy człowiek. Działają jak miękkie „poduszeczki”, które pomagają uszczelnić odbyt i utrzymać gazy oraz stolec.

O chorobie hemoroidalnej mówimy wtedy, gdy guzki się powiększają, przekrwiają lub przesuwają w dół i zaczynają dawać objawy. W ciąży i po porodzie zdarza się to często. Według różnych badań dolegliwości ze strony odbytu, głównie hemoroidy, ma nawet co trzecia–czwarta kobieta w ciąży. Najczęściej pojawiają się w III trymestrze i w pierwszych dniach po porodzie.

Po porodzie hemoroidy dają zwykle:

• jasnoczerwone krwawienie przy wypróżnianiu,
• swędzenie i pieczenie okolicy odbytu,
• uczucie dyskomfortu lub „guzka” przy odbycie,
• czasem wypadanie guzków, które utrudnia siedzenie i wypróżnianie.

Dobra wiadomość: u wielu kobiet objawy hemoroidów po porodzie zmniejszają się samoistnie w ciągu kilku tygodni, gdy ustępują zmiany ciążowe i normuje się praca jelit. Warto jednak ten czas wesprzeć.

Podstawą leczenia, zgodnie z wytycznymi towarzystw kolorektalnych (ASCRS 2018, ESCP 2020), jest leczenie zachowawcze:

• więcej błonnika w diecie i wystarczająca ilość płynów,
• unikanie silnego parcia,
• krótki czas spędzany w toalecie,
• wygodna pozycja do wypróżniania – z kolanami powyżej bioder.

Fizjoterapia uroginekologiczna nie „leczy guzków” bezpośrednio. Pomaga natomiast usunąć to, co je przeciąża: zaparcia, nadmierne parcie, wstrzymywanie oddechu i trudność z rozluźnieniem mięśni dna miednicy przy wypróżnianiu. Po porodzie te problemy bardzo często idą w parze z hemoroidami.

Czym są guzki krwawnicze i kiedy zaczynają dawać objawy

Guzki krwawnicze to sploty naczyń krwionośnych otoczone tkanką łączną. Dopóki są na swoim miejscu i mają prawidłową wielkość, nie czujesz ich wcale.

Objawy pojawiają się, gdy guzki:

• przekrwiają się i puchną – np. przy wzroście ciśnienia w jamie brzusznej,
• przesuwają się w dół – tkanka, która je utrzymuje, rozciąga się przy przewlekłym parciu,
• wypadają poza odbyt – samoistnie się cofają albo trzeba je odprowadzić palcem.

Typowe objawy to jasnoczerwona krew na papierze toaletowym, świąd, pieczenie i uczucie obecności ciała obcego. Szczególnym przypadkiem jest zakrzepica guzka zewnętrznego, czyli powstanie w nim skrzepu krwi. Pojawia się wtedy twardy, siny, bardzo bolesny guzek przy odbycie. Po porodzie to częsta przyczyna silnego bólu.

Po porodzie objawy nasilają zaparcia, silne parcie, długie siedzenie w toalecie i nadmierne napięcie mięśni dna miednicy. Na każdy z tych czynników masz wpływ.

Dlaczego hemoroidy tak często pojawiają się w ciąży i po porodzie

Na hemoroidy w ciąży i połogu składa się kilka zjawisk jednocześnie:

Po porodzie często obserwuję błędne koło: kobieta boi się bólu, więc odkłada wypróżnienie. Stolec twardnieje. Wypróżnienie wymaga mocnego parcia. Guzki puchną, boli bardziej – i lęk rośnie.

Dlatego najważniejsze jest przerwanie tego koła: miękki stolec, brak parcia na siłę i dobre warunki do wypróżnienia.

Jakie objawy daje choroba hemoroidalna

Najczęstsze objawy choroby hemoroidalnej to:

• krwawienie – jasnoczerwona krew na papierze, na powierzchni stolca lub kapiąca do muszli, zwykle bezbolesna,
• świąd i pieczenie – wynik podrażnienia skóry wokół odbytu wilgocią i śluzem,
• uczucie dyskomfortu i ciała obcego w odbycie,
• wypadanie guzków – przy wypróżnianiu, a w bardziej zaawansowanych przypadkach także przy wysiłku,
• uczucie niepełnego wypróżnienia,
• ból – typowy głównie dla zakrzepicy guzka zewnętrznego.

Ważna uwaga: same hemoroidy wewnętrzne zwykle nie bolą. Silny, ostry ból przy wypróżnianiu częściej wskazuje na szczelinę odbytu lub zakrzepicę guzka – piszę o tym dalej w części o konsultacji lekarskiej.

Jak parcie i zaparcia nasilają hemoroidy?

Silne parcie z wstrzymanym oddechem gwałtownie podnosi ciśnienie w jamie brzusznej. To ciśnienie trafia też na naczynia w okolicy odbytu. Guzki napełniają się krwią, puchną i są spychane w dół. Z czasem tkanka, która je podtrzymuje, rozciąga się – i guzki zaczynają wypadać.

Po porodzie dochodzi do tego twardy stolec. Im twardszy, tym silniej trzeba przeć i tym dłużej siedzi się w toalecie. Oba czynniki sumują się i podtrzymują objawy.

Dlatego podstawą leczenia jest unikanie nadmiernego parcia i leczenie zaparć. Pomagają w tym:

• dieta bogata w błonnik,
• wystarczająca ilość płynów,
• krótki czas w toalecie,
• pozycja z kolanami powyżej bioder (podnóżek pod stopy),
• oddech zamiast wstrzymywania powietrza.

Co dzieje się z ciśnieniem w brzuchu podczas parcia

Jamę brzuszną możesz sobie wyobrazić jako pojemnik. Od góry zamyka go przepona, od dołu dno miednicy, a z boków i z przodu – mięśnie brzucha. Gdy wszystkie te mięśnie napinają się jednocześnie (to tzw. tłocznia brzuszna), ciśnienie w środku rośnie.

Najsilniej rośnie wtedy, gdy wstrzymujesz oddech i mocno przesz – to tzw. manewr Valsalvy. Ciśnienie naciska wtedy na narządy miednicy i naczynia odbytu, w tym na guzki krwawnicze.

Przy wypróżnianiu potrzebny jest delikatny nacisk z brzucha, ale jednocześnie rozluźnienie dna miednicy i zwieraczy. Pomaga w tym spokojny oddech i pozycja, w której kanał odbytu łatwiej się prostuje – z kolanami uniesionymi powyżej bioder.

Dlaczego zaparcia po porodzie są tak częste

Zaparcia w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie to bardzo częsty problem. Przyczyn jest kilka:

• ból krocza i lęk – po nacięciu lub pęknięciu krocza kobiety boją się, że wypróżnienie „rozerwie szwy”, więc je odkładają,
• mniej ruchu – zwłaszcza po cięciu cesarskim lub trudnym porodzie,
• mniej płynów – przy dużym zapotrzebowaniu w czasie karmienia piersią,
• leki – suplementy żelaza i niektóre leki przeciwbólowe spowalniają pracę jelit,
• zmiany hormonalne i zmieniony rytm dnia z noworodkiem,
• zaburzona praca dna miednicy – po porodzie mięśnie mogą być osłabione, a czasem przeciwnie – nadmiernie napięte i trudno im się rozluźnić.

Co do lęku przed szwami: prawidłowe wypróżnienie nie uszkadza zaopatrzonego krocza. Pomóc może delikatne podparcie krocza czystą podpaską lub dłonią w trakcie wypróżnienia. Zmniejsza to dyskomfort i daje poczucie bezpieczeństwa.

Jeśli mimo diety i płynów stolec pozostaje twardy, warto zapytać lekarza lub farmaceutę o łagodny lek zmiękczający stolec, bezpieczny w czasie karmienia piersią. Fizjoterapeutka podpowie, kiedy warto o to zapytać.

Długie siedzenie na toalecie — dlaczego obciąża okolicę odbytu

Siedząc na sedesie, masz odbyt „zawieszony” w otworze deski. Okolica odbytu nie ma wtedy podparcia, a krew łatwiej w niej zalega. Im dłużej siedzisz, tym bardziej guzki się przekrwiają.

Długie siedzenie zwykle idzie też w parze z wielokrotnym parciem „na próbę”. To dodatkowo obciąża okolicę odbytu.

Dlatego zasada jest prosta: do toalety idziesz, gdy czujesz potrzebę, i nie spędzasz tam więcej niż kilka minut. Telefon i książka zostają za drzwiami.

Jak twardy stolec i wysiłek podtrzymują objawy

Twardy stolec to dla hemoroidów podwójny problem. Po pierwsze wymaga silnego parcia, które przekrwia guzki. Po drugie mechanicznie drażni błonę śluzową i skórę odbytu. Może wtedy dojść do krwawienia, a nawet do pęknięcia śluzówki (szczeliny odbytu).

Każde takie wypróżnienie utrudnia gojenie i podtrzymuje objawy: ból, świąd, krwawienie.

Celem jest miękki, uformowany stolec, który można oddać bez wysiłku. Najlepiej działa połączenie błonnika i płynów.

Ból krocza po porodzie – co warto wiedzieć?

Krocze boli po porodzie prawie każdą kobietę, która rodziła siłami natury. To nie jest powikłanie ani oznaka, że coś poszło nie tak — to reakcja

Przeczytaj artykuł

Jak prawidłowo robić kupę? Co mówi o tym nauka

Dlaczego pozycja na toalecie wpływa na wypróżnianie Proces defekacji przebiega łatwiej, gdy kolana znajdują się powyżej poziomu bioder – tak jak podczas kucania. Badania obserwacyjne

Przeczytaj artykuł

Co dno miednicy ma wspólnego z wypróżnianiem?

Dno miednicy to grupa mięśni i tkanek, które zamykają miednicę od dołu. Podtrzymują narządy, a razem ze zwieraczami odbytu kontrolują oddawanie gazów i stolca.

Przy wypróżnianiu muszą zadziałać w odpowiedniej kolejności:

1. pojawia się potrzeba wypróżnienia,
2. mięśnie dna miednicy i zwieracze rozluźniają się,
3. kanał odbytu się prostuje i otwiera,
4. delikatny nacisk z brzucha przesuwa stolec,
5. po wypróżnieniu mięśnie wracają do napięcia spoczynkowego.

Po porodzie ta współpraca może być zaburzona. Mięśnie bywają osłabione i rozciągnięte, a czasem – szczególnie przy bólu krocza – nadmiernie napięte i „obronne”. Jeśli mięśnie zamiast się rozluźnić, napinają się przy parciu, mówimy o dyssynergii defekacyjnej. Wypróżnienie wymaga wtedy dużego wysiłku, a po nim zostaje uczucie niepełnego opróżnienia.

Hemoroidy często współwystępują z takimi zaburzeniami, bo mają wspólny mianownik: przewlekłe, silne parcie. Problemy z dnem miednicy po porodzie są częste, ale wiele kobiet o nich nie mówi albo uważa je za „normalne po porodzie”.

Fizjoterapia uroginekologiczna uczy rozluźniania i koordynacji mięśni dna miednicy, a gdy trzeba – ich wzmacniania. Dzięki temu wypróżnianie wymaga mniej wysiłku, a okolica odbytu jest mniej obciążona.

Rola mięśni dna miednicy i zwieraczy odbytu

W kontroli wypróżniania biorą udział trzy główne elementy:

Prawidłowa praca tych mięśni pozwala zatrzymać stolec i gazy, kiedy trzeba, i swobodnie je oddać, gdy przychodzi pora. Kluczowe jest nie tylko napięcie, ale też umiejętność pełnego rozluźnienia.

Po porodzie osłabienie lub uraz tych mięśni może powodować trudności z kontrolą gazów i stolca, a zaburzone rozluźnianie – zaparcia i parcie, które przeciążają guzki krwawnicze.

Dlatego fizjoterapia po porodzie obejmuje zarówno trening siły, jak i naukę rozluźniania oraz koordynacji. To pomaga wypróżniać się z mniejszym wysiłkiem.

Jak poród wpływa na dno miednicy i zwieracze

Podczas porodu drogami natury tkanki krocza i dna miednicy bardzo mocno się rozciągają. Mogą wtedy powstać:

• przejściowe osłabienie i rozciągnięcie mięśni,
• pęknięcia lub nacięcie krocza,
• uszkodzenie mięśnia dźwigacza odbytu,
• uszkodzenie zwieraczy odbytu – tzw. pęknięcie krocza III lub IV stopnia (OASI).

Ryzyko uszkodzeń jest większe przy porodzie zabiegowym (kleszcze, próżnociąg), dużej masie dziecka i długim parciu.

Uraz zwieraczy może powodować trudności z utrzymaniem gazów lub stolca. Jeśli po porodzie nie kontrolujesz gazów lub stolca, zgłoś to – to nie jest „normalne” i wymaga oceny.

W połogu tkanki się goją. Czasem mięśnie przez ból i lęk pozostają nadmiernie napięte, co utrudnia wypróżnianie. U innych kobiet przeważa osłabienie.

Fizjoterapia po porodzie pomaga odbudować siłę, elastyczność i koordynację mięśni oraz nauczyć się ich rozluźniania. Wytyczne NICE zalecają trening mięśni dna miednicy po porodzie wszystkim kobietom, a szczególnie tym po urazach krocza.

Dyssynergia defekacyjna — gdy mięśnie nie rozluźniają się w porę

Dyssynergia defekacyjna to zaburzenie, w którym mięśnie dna miednicy i zwieracz zewnętrzny zamiast rozluźnić się podczas wypróżniania – napinają się albo nie rozluźniają w pełni. To trochę jak próba wypchnięcia czegoś przez zaciśnięte drzwi.

Objawy:

• konieczność długiego i silnego parcia,
• uczucie niepełnego wypróżnienia,
• uczucie „blokady” w odbycie,
• czasem konieczność pomagania sobie palcami.

Dyssynergia jest zwykle zaburzeniem czynnościowym – „wyuczonym” nieprawidłowym wzorcem pracy mięśni. Po porodzie może się pojawić lub nasilić m.in. przez ból krocza i lęk przed wypróżnieniem, które sprawiają, że ciało odruchowo się zaciska.

Leczeniem pierwszego wyboru jest terapia biofeedback prowadzona przez fizjoterapeutkę – tak wskazują wytyczne gastroenterologiczne (m.in. AGA/ACG 2021). Biofeedback pozwala zobaczyć na ekranie, co robią Twoje mięśnie, i nauczyć się je rozluźniać podczas parcia.

Rozpoznanie potwierdza się badaniami czynnościowymi, takimi jak manometria anorektalna i test wydalenia balonu. Zleca je i wykonuje lekarz. Fizjoterapeutka może podejrzewać dyssynergię na podstawie wywiadu i badania, a w razie potrzeby kieruje do gastroenterologa.

Hemoroidy jako jeden z objawów zaburzeń dna miednicy

Hemoroidy nie są wprost „objawem” zaburzeń dna miednicy, ale często występują razem z nimi. Wspólną przyczyną jest najczęściej przewlekłe parcie i zaparcia.

Do zaburzeń dna miednicy, które mogą pojawić się po porodzie, należą:

• zaparcia i dyssynergia defekacyjna,
• nietrzymanie moczu, gazów lub stolca,
• obniżenie narządów miednicy,
• ból krocza i ból przy współżyciu.

Dlatego przy hemoroidach po porodzie warto spojrzeć szerzej. Jeśli przy okazji masz trudności z wypróżnianiem, popuszczasz mocz czy gazy, czujesz ciężar w pochwie – to sygnał, że dno miednicy potrzebuje oceny.

Fizjoterapia nie usunie powiększonych guzków. Może jednak zmniejszyć to, co je przeciąża, i poprawić funkcję całego dna miednicy.

Jak pozycja w toalecie zmniejsza przeciążenie?

W pozycji stojącej i siedzącej mięsień łonowo-odbytniczy (część dna miednicy) obejmuje odbytnicę jak pętla i tworzy zgięcie między odbytnicą a kanałem odbytu. To zgięcie pomaga utrzymać stolec.

Przy wypróżnianiu to zgięcie powinno się wyprostować. W pozycji kucznej – z kolanami wyraźnie powyżej bioder – prostuje się łatwiej. Stolec może przejść z mniejszym oporem, więc potrzeba mniej parcia.

W domu łatwo to odtworzyć:

• postaw pod stopy podnóżek (stołek, stos książek, specjalny podest),
• kolana powinny znaleźć się wyżej niż biodra,
• stopy stabilnie oparte, lekko rozstawione,
• tułów lekko pochylony do przodu, przedramiona oparte na udach,
• brzuch rozluźniony, oddech spokojny.

Do tego krótki czas w toalecie – kilka minut, bez parcia na siłę. Jeśli nic się nie dzieje, wstań i wróć, gdy poczujesz potrzebę.

Siedzenie a kucanie — co pokazują badania

Badania nad pozycją przy wypróżnianiu są nieliczne i prowadzone na małych grupach. Wskazują jednak w jednym kierunku. W pozycji kucznej lub z podnóżkiem:

• kąt między odbytnicą a kanałem odbytu się prostuje,
• wypróżnienie trwa krócej,
• osoby badane zgłaszają mniej parcia i łatwiejsze, pełniejsze wypróżnienie.

Nie ma natomiast mocnych badań, które pokazywałyby, że sama zmiana pozycji leczy hemoroidy. Jej sens polega na tym, że zmniejsza parcie – a parcie jest jednym z głównych czynników nasilających objawy.

Podnóżek to prosta, tania i bezpieczna metoda. Dlatego polecam ją kobietom po porodzie z hemoroidami, zaparciami lub osłabionym dnem miednicy.

Podnóżek i ustawienie bioder w praktyce

W praktyce najważniejsze jest, żeby kolana znalazły się wyraźnie powyżej bioder. Dla większości kobiet wystarczy podnóżek o wysokości ok. 15–25 cm – zależnie od wzrostu i wysokości sedesu.

Jak sprawdzić, czy ustawienie jest dobre:

• stopy stoją pewnie na całej powierzchni, nie ślizgają się,
• kolana są wyżej niż biodra, lekko rozchylone,
• możesz swobodnie pochylić się do przodu i oprzeć przedramiona na udach,
• czujesz, że brzuch i pośladki mogą się rozluźnić.

Po cięciu cesarskim lub przy bolesnym kroczu dobierz pochylenie tak, żeby nie powodowało bólu rany. Jeśli coś przeszkadza, fizjoterapeutka pomoże znaleźć wygodne ustawienie.

Ile czasu powinno zajmować wypróżnienie

Wypróżnienie powinno trwać krótko – najlepiej kilka minut, zwykle nie dłużej niż 5. Jeśli po tym czasie nic się nie dzieje, lepiej wstać i spróbować później, niż przeć na siłę.

Pomaga też:

• reagowanie na pierwszą potrzebę wypróżnienia – nie odkładanie jej,
• korzystanie z toalety o podobnej porze, np. 15–30 minut po śniadaniu, gdy jelita naturalnie przyspieszają,
• pozostawienie telefonu poza łazienką.

Jak oddech pomaga wypróżniać się bez parcia?

Przepona i dno miednicy pracują w parze. Przy wdechu przepona schodzi w dół, a dno miednicy delikatnie się rozluźnia i opada. Przy wydechu oba wracają do góry.

Ten mechanizm można wykorzystać przy wypróżnianiu. Zamiast wstrzymywać oddech i przeć z całej siły, używasz spokojnego oddechu i delikatnego nacisku z brzucha przy rozluźnionym dnie miednicy.

Różnica w praktyce:

Nauka oddychania przy wypróżnianiu to stały element fizjoterapii uroginekologicznej przy zaparciach, hemoroidach i po porodzie.

Oddech przeponowy zamiast wstrzymywania powietrza

Oddech przeponowy (tzw. oddech brzuszny lub torem dolnym) to spokojny wdech, przy którym rozszerzają się dolne żebra i brzuch, a klatka piersiowa i barki pozostają rozluźnione.

Podczas wypróżniania:

• nie wstrzymuj powietrza – to najczęstszy i najbardziej obciążający błąd,
• oddychaj spokojnie, głębiej niż zwykle, do dolnych żeber i brzucha,
• przy wdechu pozwól, żeby okolica krocza i odbytu „opadła” i rozluźniła się,
• delikatny nacisk z brzucha wykonuj na wydechu.

Dzięki temu wypróżnienie wymaga mniej siły, a ciśnienie w okolicy odbytu nie skacze gwałtownie.

Wydech w trakcie wysiłku — jak to przećwiczyć

Najpierw ćwicz poza toaletą, w spokojnej sytuacji:

1. Połóż się lub usiądź wygodnie. Jedną dłoń połóż na dolnych żebrach, drugą na brzuchu.
2. Weź spokojny wdech nosem. Poczuj, jak żebra rozszerzają się na boki, a brzuch lekko unosi.
3. Zrób wolny wydech ustami, jak przy dmuchaniu na gorącą zupę albo z cichym „sss” lub „fff”.
4. Na wydechu lekko „wypchnij” brzuch do przodu, bez napinania krocza. Okolica odbytu ma pozostać miękka.
5. Powtórz 5–10 razy, kilka razy dziennie.

Gdy to opanujesz, przenieś technikę do toalety: pozycja z podnóżkiem, spokojny wdech z rozluźnieniem krocza, a potem łagodny nacisk na wydechu z dmuchaniem lub „sss”. Bez zatrzymywania powietrza.

Rozluźnianie dna miednicy krok po kroku

Po porodzie wiele kobiet ma dno miednicy nie tylko osłabione, ale też „zaciśnięte” – z bólu i napięcia. Proste ćwiczenie rozluźniające:

1. Wybierz wygodną pozycję – leżenie na plecach z podpartymi kolanami, leżenie na boku lub siad podparty.
2. Zwróć uwagę na okolicę krocza. Sprawdź, czy nie zaciskasz pośladków, odbytu, ud.
3. Weź kilka spokojnych oddechów przeponowych.
4. Na wdechu pozwól, żeby krocze się rozluźniło i delikatnie „opadło” – bez parcia, tylko odpuszczenie napięcia.
5. Na wydechu nie rób nic – albo, jeśli fizjoterapeutka tak zaleciła, delikatnie unieś dno miednicy i znów je puść.
6. Ćwicz kilka minut dziennie.

Pełne rozluźnienie jest tak samo ważne jak umiejętność napięcia. Jeśli nie wiesz, czy prawidłowo napinasz i rozluźniasz mięśnie, najlepiej sprawdzić to podczas badania u fizjoterapeutki.

Masaż blizny krocza lub okolicy po cięciu cesarskim może poprawić ruchomość tkanek, ale zaczyna się go dopiero po wygojeniu rany – zwykle po około 6 tygodniach – i najlepiej po instruktażu fizjoterapeutki.

Najczęstsze błędy przy nauce wypróżniania

Te błędy widzę u pacjentek najczęściej:

• wstrzymywanie oddechu i parcie z całej siły,
• zaciskanie pośladków, brzucha i krocza zamiast ich rozluźnienia,
• długie siedzenie w toalecie, często z telefonem,
• siedzenie bez podnóżka, z kolanami poniżej bioder,
• odkładanie wypróżnienia „na później” – z lęku, braku czasu lub w obcym miejscu,
• parcie „na zapas”, bez realnej potrzeby wypróżnienia,
• za mało błonnika i płynów, szczególnie w czasie karmienia piersią.

Korekta tych nawyków – oddech, pozycja, czas i rozluźnienie – to jedna z najważniejszych części terapii po porodzie. Przy utrwalonych problemach z wypróżnianiem może być potrzebna nauka z biofeedbackiem.

Kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeutki uroginekologicznej?

Popuszczanie moczu, ból miednicy czy dyskomfort podczas współżycia to nie norma. Sprawdź, kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeutki uroginekologicznej.

Przeczytaj artykuł

Czy warto ćwiczyć mięśnie dna miednicy (i jakie ćwiczenia wybrać)?

Mięśnie dna miednicy (w skrócie MDM), to ważna grupa mięśni. Jest odpowiedzialna między innymi za utrzymywanie moczu, kału, czy gazów.

Przeczytaj artykuł

Co jeszcze zmniejsza objawy hemoroidów po porodzie?

Oprócz pozycji i oddechu pomaga kilka prostych działań:

Najlepiej działa połączenie tych metod – ze szczególnym naciskiem na to, żeby stolec był miękki, a wypróżnianie nie wymagało parcia.

Błonnik i nawodnienie

Błonnik to najlepiej udokumentowany sposób na łagodzenie objawów hemoroidów. Przegląd systematyczny badań wykazał, że u osób przyjmujących błonnik ryzyko utrzymywania się objawów i krwawienia spadało mniej więcej o połowę.

Dobre źródła błonnika:

• warzywa i owoce (np. śliwki, gruszki, kiwi, jabłka ze skórką),
• produkty pełnoziarniste – kasze, płatki owsiane, pieczywo razowe,
• rośliny strączkowe – jeśli dobrze je tolerujesz,
• siemię lniane, babka płesznik (psyllium).

Jeśli trudno Ci dostarczyć wystarczającą ilość błonnika z dietą, można sięgnąć po suplement, np. z babki płesznik. Błonnik zwiększaj stopniowo, przez kilka dni – zbyt szybka zmiana może powodować wzdęcia.

Błonnik działa tylko wtedy, gdy pijesz wystarczająco dużo. Przy karmieniu piersią zapotrzebowanie na płyny rośnie. Dobrym, prostym wskaźnikiem jest jasny kolor moczu i to, że rzadko czujesz pragnienie. Praktyczny nawyk: szklanka wody przy każdym karmieniu.

Regularność i reagowanie na potrzebę wypróżnienia

Jelita lubią rytm. Regularne pory posiłków i stała pora na toaletę pomagają uregulować wypróżnienia.

Najważniejsze zasady:

• reaguj na potrzebę – odkładanie wypróżnienia sprawia, że stolec twardnieje i trudniej go oddać,
• wykorzystaj poranek – po śniadaniu i ciepłym napoju jelita naturalnie przyspieszają,
• daj sobie spokojne kilka minut – z noworodkiem to trudne, ale warto poprosić bliskich o chwilę dla siebie,
• nie siedź długo – jeśli nic się nie dzieje, wróć później.

Regularne, spokojne wypróżnienia zmniejszają parcie i obciążenie odbytu. To jeden z najprostszych sposobów na zmniejszenie objawów.

Nasiadówki i preparaty miejscowe — co o nich wiemy

Nasiadówki to kilkuminutowe moczenie okolicy odbytu w ciepłej wodzie (w misce lub specjalnej nakładce na sedes). Mogą przynosić ulgę w bólu i świądzie i pomagać rozluźnić mięśnie wokół odbytu. Wytyczne oceniają dowody na ich skuteczność jako słabe, ale metoda jest bezpieczna i wiele kobiet odczuwa po niej ulgę. Nie trzeba dodawać do wody żadnych środków.

W pierwszych dniach po porodzie, gdy krocze jest obrzęknięte, często lepiej sprawdzają się zimne okłady – owinięte w materiał, przykładane na kilka–kilkanaście minut.

Preparaty miejscowe (maści, czopki) mogą zawierać m.in. środki znieczulające, łagodzące lub sterydy. Dają ulgę w objawach, ale nie usuwają przyczyny. Zasady:

• preparaty ze sterydem stosuje się krótko – zwykle nie dłużej niż 7 dni, bo dłuższe stosowanie może ścieńczać skórę wokół odbytu,
• w czasie karmienia piersią wybór preparatu skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą,
• jeśli po tygodniu leczenia objawy się nie zmniejszają, potrzebna jest konsultacja lekarska.

Nasiadówki i maści to uzupełnienie. Podstawą pozostaje miękki stolec, brak parcia i krótki czas w toalecie.

Pomaga też delikatna higiena: obmywanie okolicy odbytu letnią wodą zamiast mocnego tarcia papierem i osuszanie przez przykładanie miękkiego ręcznika. Unikaj perfumowanych chusteczek i mydeł – mogą nasilać świąd.

Aktywność fizyczna w połogu

Ruch po porodzie pomaga jelitom pracować i zmniejsza ryzyko zaparć. Nie musi to być trening – wystarczy zacząć od małych kroków:

• pierwsze dni – krótkie spacery po mieszkaniu, zmiany pozycji, spokojny oddech przeponowy,
• kolejne tygodnie – coraz dłuższe spacery, delikatne ćwiczenia mięśni dna miednicy i głębokich mięśni brzucha,
• po kontroli poporodowej – stopniowy powrót do intensywniejszej aktywności, najlepiej po ocenie dna miednicy.

Wytyczne NICE zalecają rozpoczęcie ćwiczeń mięśni dna miednicy już po porodzie. Na początku mają być delikatne i dopasowane do Twojego samopoczucia.

W pierwszych tygodniach unikaj dźwigania ciężarów cięższych niż dziecko i forsownych ćwiczeń brzucha. Zwiększają one ciśnienie w jamie brzusznej i mogą nasilać objawy hemoroidów oraz obciążać gojące się tkanki.

Fizjoterapeutka uroginekologiczna pomoże dobrać ruch do Twojego etapu połogu, rodzaju porodu i stanu dna miednicy.

Jak wygląda fizjoterapia dna miednicy przy tym problemie?

Fizjoterapia przy hemoroidach po porodzie nie polega na „zabiegach na guzki”. Jej celem jest zmniejszenie tego, co je przeciąża, i przywrócenie dobrej funkcji dna miednicy.

Terapia obejmuje zwykle:

• edukację – jak działa wypróżnianie, co nasila objawy i co możesz zmienić od razu,
• naukę pozycji i oddechu przy wypróżnianiu,
• naukę rozluźniania mięśni dna miednicy i zwieraczy,
• trening mięśni dna miednicy – siła, wytrzymałość, koordynacja, gdy mięśnie są osłabione po porodzie,
• biofeedback – przy dyssynergii defekacyjnej lub trudności z wyczuciem mięśni,
• wsparcie w zmianie nawyków – dieta, płyny, regularność, ruch.

Plan dopasowuje się do etapu połogu, rodzaju porodu, stanu krocza i tego, co sprawia Ci największą trudność.

Trening mięśni dna miednicy

Po porodzie mięśnie dna miednicy są często osłabione i rozciągnięte. Trening pomaga przywrócić ich siłę, wytrzymałość i szybkość reakcji. Wytyczne NICE zalecają go po porodzie w profilaktyce i leczeniu nietrzymania moczu, a także po urazach krocza.

Ważne: w przypadku hemoroidów i zaparć trening to nie tylko „napinanie”. Równie ważna jest umiejętność pełnego rozluźnienia po skurczu. Jeśli mięśnie są nadmiernie napięte, sama praca nad siłą może wręcz utrudniać wypróżnianie.

Dlatego przed rozpoczęciem treningu warto ocenić mięśnie u fizjoterapeutki. Badania pokazują, że wiele kobiet, ćwicząc samodzielnie, robi to nieprawidłowo – np. prą w dół zamiast unosić dno miednicy lub napina pośladki i uda.

Trening dna miednicy nie zmniejsza wprost powiększonych guzków. Pomaga natomiast w kontroli gazów i stolca, wspiera powrót do aktywności i jest elementem profilaktyki innych problemów po porodzie – nietrzymania moczu czy obniżenia narządów.

Nauka koordynacji i rozluźniania

Koordynacja to umiejętność napięcia mięśni wtedy, gdy trzeba (np. przy kaszlu, kichnięciu, podniesieniu dziecka), i rozluźnienia, gdy jest to potrzebne (np. przy wypróżnianiu).

Na terapii uczymy:

• rozpoznawania, czy mięśnie są napięte, czy rozluźnione,
• świadomego „odpuszczania” napięcia w okolicy krocza i odbytu,
• łączenia pracy mięśni z oddechem,
• delikatnego nacisku z brzucha przy rozluźnionym dnie miednicy – czyli prawidłowego wzorca wypróżniania.

Dzięki temu wypróżnienie wymaga mniej parcia, a okolica odbytu jest mniej obciążona.

Czego można się spodziewać po terapii

Po kilku tygodniach pracy kobiety najczęściej zauważają:

• łatwiejsze wypróżnianie, z mniejszym wysiłkiem,
• mniej bólu i dyskomfortu przy wypróżnianiu,
• rzadsze krwawienia i mniejszy świąd – głównie dzięki temu, że guzki są mniej przeciążane,
• mniejszy lęk przed wyjściem do toalety,
• lepszą kontrolę nad mięśniami dna miednicy.

Fizjoterapia nie usuwa powiększonych lub wypadających guzków, ale zmniejsza czynniki, które je nasilają. Jeśli guzki są zaawansowane lub objawy się utrzymują, fizjoterapeutka skieruje Cię do lekarza.

Efekty zależą od regularności i od tego, czy uda się utrzymać nowe nawyki. Dobra wiadomość: większość z nich to proste rzeczy, które szybko wchodzą w rutynę.

Kiedy objawy wymagają konsultacji lekarskiej?

Większość objawów hemoroidów po porodzie łagodnieje dzięki leczeniu zachowawczemu. Fizjoterapeutka uroginekologiczna może być pierwszą osobą, do której się zgłosisz. Oceni nawyki, wypróżnianie i dno miednicy, a w razie potrzeby skieruje Cię dalej.

Trzeba jednak pamiętać, że krwawienie z odbytu zawsze wymaga ustalenia przyczyny. Hemoroidy są najczęstszą, ale nie jedyną. Fizjoterapeutka nie wykonuje badania kanału odbytu wziernikiem (anoskopii) – robi to lekarz, najczęściej proktolog lub chirurg.

Do lekarza warto zgłosić się:

• gdy krwawienie się powtarza lub nie wiesz, skąd pochodzi,
• gdy ból jest silny lub narasta,
• gdy po tygodniu leczenia zachowawczego nie ma poprawy,
• gdy guzki wypadają i nie cofają się same,
• gdy pojawiają się objawy alarmowe opisane niżej.

Wczesna diagnoza pozwala szybciej dobrać leczenie i uniknąć przewlekania się problemu.

Krwawienie z odbytu i objawy alarmowe

Krwawienie z hemoroidów jest zwykle niewielkie, jasnoczerwone i bezbolesne – widać je na papierze, na stolcu lub w muszli. Krwawić mogą jednak także szczelina odbytu, polipy, stany zapalne jelit, a rzadziej nowotwory.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli zauważysz:

• obfite krwawienie lub skrzepy krwi,
• czarne, smoliste stolce – mogą świadczyć o krwawieniu z wyższych odcinków przewodu pokarmowego,
• krew zmieszaną ze stolcem lub ze śluzem,
• osłabienie, zawroty głowy, bladość – możliwa niedokrwistość,
• gorączkę, narastający ból, obrzęk, ropną wydzielinę z okolicy odbytu,
• bardzo silny ból z twardym, sinym guzkiem przy odbycie (zakrzepica),
• wypadnięty guzek, którego nie da się odprowadzić,
• brak kontroli nad gazami lub stolcem po porodzie,
• trwałą zmianę rytmu wypróżnień, niezamierzoną utratę masy ciała lub przypadki raka jelita grubego w rodzinie.

Pamiętaj, że po porodzie występuje też krwawienie z pochwy (odchody połogowe). Jeśli nie wiesz, skąd pochodzi krew, powiedz o tym położnej lub lekarzowi.

Silny ból — hemoroidy czy szczelina odbytu

Silny ból w okolicy odbytu po porodzie ma najczęściej jedną z trzech przyczyn:

Niepowikłane hemoroidy wewnętrzne zwykle nie dają silnego bólu – częściej świąd, dyskomfort i krwawienie.

Dokładną przyczynę ustala lekarz na podstawie badania. W obu przypadkach – szczeliny i zakrzepicy – podstawą jest miękki stolec, brak parcia i wygodna pozycja przy wypróżnianiu. Przy szczelinie lekarz może zalecić maść rozluźniającą zwieracz. Przy zakrzepicy w pierwszych dniach może zaproponować niewielki zabieg usunięcia skrzepliny.

Badanie i anoskopia przed rozpoczęciem leczenia

Gdy pojawia się krwawienie lub objawy się utrzymują, lekarz wykonuje:

• oględziny okolicy odbytu – pozwalają zobaczyć guzki zewnętrzne, zakrzepicę, szczelinę,
• badanie per rectum – ocenę kanału odbytu palcem,
• anoskopię – obejrzenie wnętrza kanału odbytu przez krótki wziernik. To szybkie badanie, które pozwala ocenić stopień zaawansowania hemoroidów i wykluczyć inne przyczyny krwawienia.

Przy niepokojących objawach, starszym wieku lub obciążonym wywiadzie rodzinnym lekarz może zlecić dalsze badania, np. kolonoskopię.

Fizjoterapeutka ocenia natomiast funkcję mięśni dna miednicy i zwieraczy – ich napięcie, siłę i umiejętność rozluźnienia. Obie oceny wzajemnie się uzupełniają.

Zabiegi gabinetowe i leczenie operacyjne

Gdy leczenie zachowawcze nie wystarcza, lekarz może zaproponować leczenie zabiegowe. Po porodzie zwykle odkłada się je do zakończenia połogu, bo wiele objawów w tym czasie samoistnie się zmniejsza. Wyjątkiem jest ostra zakrzepica guzka.

Zabiegi nie zastępują zmiany nawyków. Bez miękkiego stolca i wypróżniania bez parcia objawy mogą wracać. Dlatego fizjoterapia i edukacja są ważnym uzupełnieniem leczenia lekarskiego – także po zabiegu.

Jak prowadzimy pacjentki w Fizjo4Life?

W Fizjo4Life zaczynamy od zrozumienia, co dokładnie się dzieje. Pierwsza wizyta to szczegółowa rozmowa i badanie funkcjonalne. Potem razem ustalamy plan – krok po kroku, dopasowany do etapu połogu.

Plan obejmuje zwykle:

• naukę pozycji do wypróżniania i oddechu bez parcia,
• ćwiczenia rozluźniania, koordynacji i – gdy trzeba – siły mięśni dna miednicy,
• wskazówki dotyczące błonnika, płynów, regularności i ruchu,
• pracę z blizną krocza lub po cięciu cesarskim, gdy tkanki się wygoją,
• biofeedback, gdy jest wskazany.

Uczymy, jak pracować samodzielnie między wizytami. Jeśli zauważymy coś, co wymaga diagnostyki lub leczenia lekarskiego, kierujemy do odpowiedniego specjalisty.

Wywiad i badanie funkcjonalne

Podczas wywiadu pytamy o:

• objawy – krwawienie, świąd, ból, wypadanie guzków, uczucie niepełnego wypróżnienia,
• nawyki toaletowe – jak często się wypróżniasz, jak długo, czy musisz mocno przeć, jaka jest konsystencja stolca,
• przebieg porodu – rodzaj porodu, nacięcie lub pęknięcie krocza, użycie kleszczy lub próżnociągu,
• kontrolę gazów, stolca i moczu,
• dietę, płyny, leki i suplementy (np. żelazo),
• Twój dzień z dzieckiem – ile masz czasu i możliwości, żeby wprowadzać zmiany.

W badaniu oceniamy postawę, oddech, stan blizny i tkanek krocza, a także – za Twoją zgodą – pracę mięśni dna miednicy i zwieraczy: ich napięcie, siłę, wytrzymałość i umiejętność rozluźnienia. Często prosimy o „próbę parcia”, żeby zobaczyć, czy mięśnie rozluźniają się prawidłowo.

Jeśli podejrzewamy dyssynergię lub inne zaburzenie wymagające badań specjalistycznych (np. manometrii anorektalnej) albo jeśli krwawienie nie zostało wcześniej ocenione przez lekarza, kierujemy do odpowiedniego specjalisty.

Plan terapii dopasowany do objawów i etapu połogu

Plan zmienia się razem z Twoim połogiem:

Na każdej wizycie sprawdzamy postępy i dostosowujemy plan. Jeśli objawy wymagają leczenia lekarskiego, kierujemy do specjalisty i współpracujemy dalej.

Edukacja i praca własna między wizytami

Najwięcej dzieje się między wizytami – w Twojej łazience i kuchni. Dlatego dużą część terapii stanowi edukacja. Chodzi o to, żebyś rozumiała, dlaczego parcie i zaparcia nasilają objawy, i wiedziała, co robić na co dzień.

Między wizytami pracujesz nad:

• pozycją z podnóżkiem i krótkim czasem w toalecie,
• oddechem przeponowym i wypróżnianiem bez wstrzymywania powietrza,
• ćwiczeniami rozluźniania i – jeśli zalecone – treningiem mięśni dna miednicy,
• błonnikiem i płynami,
• regularnością i reagowaniem na potrzebę wypróżnienia.

Omawiamy też bezpieczne stosowanie nasiadówek i preparatów miejscowych oraz to, kiedy objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

Wiemy, że z noworodkiem trudno znaleźć czas. Dlatego zalecenia układamy tak, żeby dało się je włączyć w dzień – kilka minut ćwiczeń przy karmieniu, szklanka wody obok fotela, podnóżek na stałe w łazience.

Współpraca z lekarzem i moment przekierowania

Fizjoterapeutka prowadzi Cię przez leczenie zachowawcze i pracę z dnem miednicy. Do lekarza kierujemy, gdy:

• krwawienie nie zostało wcześniej ocenione przez lekarza lub się powtarza,
• pojawiają się objawy alarmowe (opisane wyżej),
• podejrzewamy zakrzepicę guzka lub szczelinę odbytu,
• guzki wypadają i nie cofają się same albo są zaawansowane,
• mimo kilku tygodni leczenia zachowawczego nie ma poprawy,
• podejrzewamy dyssynergię wymagającą badań czynnościowych lub uraz zwieraczy,
• potrzebny jest lek na receptę, np. zmiękczający stolec lub maść na szczelinę.

Lekarz – najczęściej proktolog, chirurg lub gastroenterolog – wykonuje badanie, w tym anoskopię, i decyduje o leczeniu farmakologicznym lub zabiegowym. Fizjoterapia może trwać równolegle i po zabiegu, żeby utrwalić prawidłowe nawyki i zmniejszyć ryzyko nawrotu.

Jak umówić się na wizytę

Na wizytę w Fizjo4Life możesz umówić się telefonicznie albo przez system rezerwacji online na naszej stronie. Na wizytę prywatną nie potrzebujesz skierowania.

Przed wizytą warto zanotować:

• jakie masz objawy i od kiedy,
• jak często i jak się wypróżniasz,
• przebieg porodu (rodzaj porodu, nacięcie lub pęknięcie krocza),
• przyjmowane leki i suplementy.

Na wizytę możesz przyjść już w połogu – na pierwszym spotkaniu skupimy się na tym, co przyniesie Ci ulgę najszybciej. Jeśli w trakcie badania uznamy, że potrzebna jest konsultacja lekarska, od razu Cię o tym poinformujemy i powiemy, do kogo się zgłosić.

Autorzy artykułu:

Aleksandra Zalewska 

Pomaga kobietom doświadczającym bólu i dyskomfortu podczas zbliżeń na skutek pochwicy, porodów, napięcia dna miednicy i menopauzy.

Klaudia Kostrzewa

Pomaga kobietom w ciąży i po porodzie zmniejszyć ból, przygotować ciało do porodu i spokojniej przejść przez ciążę, poród i połóg.